HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM // TOÁN 9 (KẾT NỐI TRI THỨC) Trang 114 - 115

Pha Chế Dung Dịch Theo Nồng Độ:
Nước Muối Sinh Lý 0,9% & Nước Đường 63%

Ứng dụng Hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn kết hợp Bảng tính Excel tự động hóa và thực hành thực nghiệm trên quy mô cốc đong 50 ml chuẩn phòng thí nghiệm.

BÀI THỰC HÀNH

Nước Muối 0,9%

d = 2,16 g/ml | 0,45g muối + 49,8ml nước (cốc 50ml).

HĐ1 - CÂU C

Nước Đường 63%

d = 1,1 g/ml | 33,4g đường + 19,6ml nước (cốc 50ml).

TỰ ĐỘNG HÓA

Bảng Tính Excel

Tính tự động bằng hàm ROUND, sẵn sàng nộp thầy Phan Trí Trọng.

Nhóm Thực Hiện: Nhóm Học Sinh Lớp 9 GVHD: Thầy Phan Trí Trọng Dùng phím [->] / [Space] để chuyển slide

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM // BƯỚC 1

Mục Tiêu Liên Môn & Dụng Cụ Thực Hành

An toàn & Chuẩn phòng Lab

Mục Tiêu Toán Học (SGK Tr.114)

Nắm vững nồng độ phần trăm C% và thiết lập Hệ 2 phương trình bậc nhất hai ẩn để giải quyết triệt để 2 bài toán pha chế.

Năng Lực Công Nghệ & Tin Học

Tự động hóa trên bảng tính Excel, xây dựng công thức tổng quát với hàm ROUND, loại bỏ tối đa sai số đo đạc thủ công.

Tính Thực Nghiệm (Cốc 50 ml)

Vận dụng tỉ lệ thu nhỏ 20 lần phù hợp cốc đong 50 ml, vừa tiết kiệm hóa chất vừa kiểm chứng 100% tính đúng đắn của phương trình.

DỤNG CỤ & HÓA CHẤT CẦN THIẾT 2 Bài Thí Nghiệm

Cốc Đong 50 ml

Chia vạch 1 ml

Cân Điện Tử

Độ chia 0,1 gam

Muối Tinh Khiết

d = 2,16 g/ml

Đường Cát Trắng

d = 1,10 g/ml

16:9 HD

ẢNH MINH CHỨNG THỰC TẾ assets/nguyen_lieu_all.jpg

Toàn cảnh bàn thực nghiệm: Cốc 50ml, cân đồng hồ, muối & đường

Bố trí gọn gàng, chia khu vực rõ ràng đảm bảo chuẩn an toàn phòng thí nghiệm.

HĐ1 // THIẾT LẬP MÔ HÌNH ĐẠI SỐ

Hệ Hai Phương Trình Bậc Nhất Hai Ẩn

Chứng minh tổng quát

PHƯƠNG TRÌNH 1: BẢO TOÀN THỂ TÍCH V = n ml

Gọi x (g) là lượng chất tan (KLR là d), y (g) là lượng nước ($d_n = 1 \text{ g/ml}$):

$$\frac{x}{d} + y = n \iff x + dy = dn$$

PHƯƠNG TRÌNH 2: NỒNG ĐỘ PHẦN TRĂM C% = a%

Tỉ số khối lượng chất tan chia cho tổng khối lượng dung dịch:

$$\frac{x}{x + y} \cdot 100 = a \iff (100 - a)x - ay = 0$$

HỆ PHƯƠNG TRÌNH CHUẨN TẮC

Dạng ax + by = c

$$\begin{cases} x + dy = dn \\ (100 - a)x - ay = 0 \end{cases}$$

CÔNG THỨC NGHIỆM TƯỜNG MINH:

Chất Tan Cần Cân (x):

$$x = \frac{n \cdot d \cdot a}{100d - (d - 1)a}$$

Nước Cần Đong (y):

$$y = \frac{n \cdot d \cdot (100 - a)}{100d - (d - 1)a}$$

Nghiệm dương duy nhất với mọi nồng độ $0 < a < 100\%$ và thể tích $n > 0$.

HĐ1 - CÂU C // NƯỚC ĐƯỜNG 63%

Giải Pháp Thực Nghiệm Dung Dịch Nước Đường 63%

Video & Ảnh Minh Chứng

SO SÁNH 2 QUY MÔ TÍNH TOÁN: d = 1,1 g/ml

1. Lý thuyết SGK (n = 1 000 ml, a = 63%): Quy mô 1L

Đường cần cân (x): 668,3 gam

Nước cần đong (y): 392,5 ml

2. Thực tế Cốc đong 50 ml (Thu nhỏ 20 lần): THỰC NGHIỆM

Đường cát cân (x): 33,4 gam ≈ 2 thìa canh

Nước đong (y): 19,6 ml dưới vạch 20ml

✓ Kiểm tra: $V = \dfrac{33,4}{1,1} + 19,6 = 30,36 + 19,6 = \mathbf{50,0\text{ ml}}$ sánh mịn!

QUY TRÌNH THỰC HIỆN 3 BƯỚC:

1 Cân đúng 33,4 gam đường trên cân đồng hồ (đã chỉnh kim 0).

2 Đong 19,6 ml nước ấm vào cốc 50ml (khoảng 40–50°C để đường nhanh tan).

3 Đổ đường vào khuấy đều, dung dịch dâng lên đúng vạch 50,0 ml hoàn hảo.

Video Thực Nghiệm Nước Đường 63% (Ghép Full 65s)

33,4g

1. Cân Đường

Kim chỉ đúng 33,4g

Tan đều

2. Hòa Tan

Khuấy đều cốc 50ml

50 ml ✓

3. Thành Phẩm

Dâng chuẩn đúng 50ml

BÀI THỰC HÀNH SGK TR.115 // NƯỚC MUỐI SINH LÝ 0,9%

Thực Hành Pha Chế Nước Muối Sinh Lý Cốc 50 ml

Video & Ảnh Thực Tế

SỐ LIỆU THỰC HÀNH (CỐC 50 ML): d = 2,16 g/ml

Muối cần cân (x): 0,45 gam 1 nhúm nhỏ

Nước cần đong (y): 49,8 ml sát vạch 50ml

✓ Thể tích sau tan: $V = \dfrac{0,45}{2,16} + 49,79 = 0,21 + 49,79 = \mathbf{50,0\text{ ml}}$ chuẩn xác!

QUY TRÌNH THỰC HIỆN 3 BƯỚC:

1 Cân 0,45 gam muối tinh khiết (1 nhúm nhỏ trên đĩa cân).

2 Đong 49,8 ml nước cất vào cốc 50ml sát vạch chuẩn.

3 Khuấy nhẹ 15–20 giây cho tinh thể muối tan trong suốt hoàn toàn, đạt đúng 50 ml.

Dung dịch nước muối 0,9% đẳng trương với dịch cơ thể, dùng sát khuẩn, rửa mắt, mũi an toàn.

Video Thực Nghiệm Pha Nước Muối 0,9% (Full HD 61s)

49,8ml

1. Đong Nước

Cốc trong vắt 49,8ml

Hòa tan

2. Khuấy Muối

Muối tan nhanh 15s

50 ml ✓

3. Thành Phẩm

Trong suốt đúng 50ml

HOẠT ĐỘNG 2 // XÂY DỰNG BẢNG TÍNH EXCEL

Bảng Tính Excel Tự Động (Nước Muối & Nước Đường)

File hoàn chỉnh nộp thầy Phan Trí Trọng (.XLSX)

CÔNG THỨC Ô CỘT D (Chất tan x):

=ROUND((B7*C7*A7)/(100*C7-(C7-1)*A7), 2)

CÔNG THỨC Ô CỘT E (Nước y):

=ROUND((B7*C7*(100-A7))/(100*C7-(C7-1)*A7), 2)

Quy chuẩn định dạng (Bước 4):

• Cột D, E làm tròn 1-2 chữ số thập phân.
• Định dạng Custom Format: thêm đơn vị "%", " ml", " g" để trực quan mà không mất tính chất số.

BẢNG TÍNH EXCEL HOẠT ĐỘNG 2 (CẢ 2 ĐỀ TÀI)

File: BANG_TINH_PHA_CHE_DUNG_DICH_TOAN9.xlsx

Cột A Nồng độ (a %)	Cột B Thể tích (n ml)	Cột C KLR d (g/ml)	Cột D [Công thức] Chất tan x (g)	Cột E [Công thức] Nước y (g)
0,90% (Muối)	50 ml	2,16 g/ml	0,45 g	49,79 g
63,0% (Đường)	50 ml	1,10 g/ml	33,4 g	19,6 g
0,90% (Muối)	1 000 ml	2,16 g/ml	9,04 g	995,81 g
63,0% (Đường)	1 000 ml	1,10 g/ml	668,3 g	392,5 g

File gồm 3 Sheet chuyên biệt, học sinh nộp trực tiếp file .xlsx cho thầy Phan Trí Trọng.

ĐÃ KIỂM TRA ✓

TỔNG KẾT BÁO CÁO // ỨNG DỤNG STEM

So Sánh Thành Phần & Ý Nghĩa Thực Tiễn

Khoa học phục vụ đời sống

ĐẶC ĐIỂM 2 DUNG DỊCH:

1. Nước muối sinh lý 0,9%:

Nồng độ cực loãng, dung dịch đẳng trương với tế bào người. Dùng để rửa mắt, nhỏ mũi, súc họng và vệ sinh y tế an toàn.

2. Nước đường 63%:

Nồng độ rất đậm đặc, có áp suất thẩm thấu cao ức chế vi khuẩn. Ứng dụng làm siro y dược, chế biến mứt và bảo quản thực phẩm.

Kết luận: Toán học đại số giúp chúng ta định lượng chính xác tuyệt đối các quá trình hóa sinh trong đời sống.

TỈ TRỌNG CHẤT TAN vs DUNG MÔI (NƯỚC)

So sánh đối chứng giữa Nước muối sinh lý 0,9% và Nước đường 63%

Chart.js

Dự án Báo cáo Hoạt động trải nghiệm — Toán 9 KẾT THÚC BÁO CÁO ✓

Pha Chế Dung Dịch Theo Nồng Độ: Nước Muối Sinh Lý 0,9% & Nước Đường 63%